Wat is de spread?

Hoe werkt de bid-ask spread?

De bid-ask spread is het prijsverschil tussen de beste koopprijs (bid, de biedkoers) en de beste verkoopprijs (ask, de laatkoers) die op dat moment in het orderboek staan. Op de beurs staan doorlopend biedingen en laatprijzen naast elkaar. Wil je meteen kopen tegen de markt, dan betaal je de laatkoers; wil je meteen verkopen, dan ontvang je de biedkoers. Het verschil ertussen kost je geld bij elke transactie, bovenop de kosten van je broker.

Een concreet voorbeeld. Stel dat een aandeel een biedkoers van 49,90 euro heeft en een laatkoers van 50,10 euro. De spread is dan 0,20 euro, oftewel ongeveer 0,4% van de koers. Koop je nu tegen de markt, dan betaal je 50,10 euro. Wil je het aandeel meteen weer verkopen, dan krijg je maar 49,90 euro. Zonder dat de koers ook maar bewoog, ben je 0,20 euro per aandeel kwijt: dat is de spread als kost. Bij 100 aandelen is dat 20 euro, enkel door het heen-en-weer over de spread.

De partijen die deze bied- en laatprijzen doorlopend afgeven, heten market makers. Zij verdienen aan de spread en zorgen er in ruil voor dat je bijna altijd meteen kunt kopen of verkopen. Op een goed functionerende, druk verhandelde markt houden concurrentie tussen market makers de spread klein.

Wat bepaalt de spread?

De belangrijkste factor achter de spread is liquiditeit: hoe makkelijk een effect te kopen en verkopen is zonder de koers te bewegen. Daarnaast spelen handelsvolume en volatiliteit een grote rol.

• Liquiditeit en volume. In een liquide markt met veel kopers en verkopers staan er dicht op elkaar biedingen en laatprijzen; de spread is dan klein, soms maar enkele centen of een fractie van een procent. Bij een klein, weinig verhandeld aandeel of een obscure munt is er weinig handel, staan bied en laat ver uit elkaar en loopt de spread fors op.
• Volatiliteit. Als koersen heftig bewegen, lopen market makers meer risico dat de prijs verschuift voor ze hun positie kunnen afdekken. Dat risico rekenen ze door in een bredere spread. Rond winstcijfers, belangrijk nieuws of bij marktonrust zie je spreads daarom tijdelijk uitzetten.
• Prijs en ordergrootte. Een heel laaggeprijsd aandeel kan in verhouding een grote spread hebben. En een order die groter is dan wat er tegen de beste prijs beschikbaar is, moet je deels tegen slechtere prijzen dieper in het orderboek uitvoeren.
• Handelsuren. Buiten de reguliere beursuren (pre-market, na sluiting) is er minder handel en zijn spreads doorgaans breder.

Vuistregel: veel handel en een stabiele koers geven een smalle spread; weinig handel of veel beweging geven een brede spread.

Waarom is de spread een verborgen kost?

De spread is een verborgen kost omdat je hem niet apart op je rekeningafschrift terugziet, terwijl hij je rendement wel degelijk aantast. Anders dan transactiekosten of een beurstaks staat de spread nergens als los bedrag vermeld: hij zit verstopt in de prijs waartegen je koopt en verkoopt.

De impact is het grootst wanneer je vaak handelt of met kleine bedragen werkt. Elke keer dat je koopt en later weer verkoopt, betaal je de volle spread. Wie veel handelt in effecten met een brede spread, verliest zo stelselmatig rendement, los van of de koers de goede kant op ging. Voor een langetermijnbelegger die zelden verkoopt, weegt de spread veel minder zwaar dan voor een frequente trader.

Bij ETF's is de spread een van de kostencomponenten naast de lopende kosten. Zie ETF-kosten: TER, spread en tracking error voor hoe die kosten samen je nettorendement bepalen. Reken de spread dus altijd mee als je je totale kosten en je verwachte rendement inschat.

Spread bij aandelen, ETF's en crypto

De spread verschilt sterk per soort belegging, vooral door de onderliggende liquiditeit. Grote, druk verhandelde effecten hebben smalle spreads; nichebeleggingen brede.

Bij crypto let je extra op: spreads kunnen tussen exchanges sterk verschillen en bij kleine munten of tijdens sterke beweging flink uitzetten. Sommige platforms tonen een lage of geen zichtbare "fee" maar rekenen hun marge in een bredere spread. Vergelijk dus altijd de effectieve prijs, niet alleen de aangekondigde commissie.

Waar moet je op letten?

Let vooral op de spread bij kleine bedragen, illiquide beleggingen en frequent handelen, want daar tikt hij het hardst aan. Een paar concrete aandachtspunten:

• Gebruik limietorders. Met een marktorder koop je meteen tegen de laatkoers en accepteer je de spread én mogelijke slippage (het verschil tussen de verwachte en de werkelijk uitgevoerde prijs). Met een limietorder stel je zelf een maximum- of minimumprijs in. Je hebt meer controle over je prijs, maar riskeert dat je order niet (volledig) wordt uitgevoerd als de markt je prijs niet raakt.
• Handel niet rond de opening, sluiting of nieuws. Vlak na de opening, vlak voor sluiting en rond belangrijk nieuws of cijfers zijn spreads vaak breder en koersen grillig. Wachten tot de handel rustiger loopt, geeft doorgaans betere prijzen.
• Kies liquide effecten. Brede, veel verhandelde aandelen en ETF's hebben smallere spreads dan nichebeleggingen. Wie de spread wil beperken, blijft bij liquide effecten.
• Bekijk de spread vóór je handelt. In je beleggingsapp of broker zie je meestal de actuele bied- en laatkoers. Is het verschil relatief groot, dan weet je dat de verborgen kost hoog is.

Meer achtergrond over hoe orders, koersen en het orderboek samenkomen, lees je bij hoe werkt de beurs.