Groene obligaties: duurzaam beleggen in obligaties

Groene obligaties in het kort

• Groene obligaties verbinden de financiering aan milieuprojecten; het gaat om meer dan een groene productnaam.
• Controleer de bestemming van het geld, projectselectie, administratie en rapportage.
• De vrijwillige ICMA-principes en de Europese Green Bond Standard zijn verschillende kaders.
• Groen garandeert geen rendement of terugbetaling; ook rente- en kredietrisico blijven bestaan.
• Greenwashing is een aandachtspunt: onderzoek wat de duurzaamheidsclaim concreet onderbouwt.

De ICMA-principes en de Europese Commissie beschrijven de duurzaamheidskaders. De financiële afweging volgt daarnaast de gewone obligatierisico’s. Dit artikel is geen persoonlijk beleggingsadvies.

Wat zijn groene obligaties?

Groene obligaties zijn leningen waarvan de opbrengst, of een gelijkwaardig bedrag, wordt ingezet voor in aanmerking komende milieuprojecten. Volgens de Green Bond Principles van ICMA kan het ook gaan om herfinanciering van bestaande projecten. ‘Groen’ betekent dus niet automatisch dat elke euro een volledig nieuw project mogelijk maakt.

De gewone financiële vraag blijft wie de schuld moet terugbetalen. ICMA onderscheidt obligaties met een vordering op de uitgever van constructies waarbij projectinkomsten of zekerheden een specifieke rol spelen. Lees de vormen van groene obligaties in bijlage I; de naam alleen vertelt niet welke aanspraak je bezit.

Wie het algemene mechanisme nog niet kent, vindt de basis bij beleggen in obligaties. Een milieudoel en een financiële betalingsverplichting moeten elk op hun eigen bewijs worden beoordeeld.

Duurzame obligaties is een bredere benaming

Een sustainability-linked obligatie werkt anders dan een obligatie met een groene bestedingsbestemming. Bij sustainability-linked obligaties kunnen financiële of structurele voorwaarden veranderen afhankelijk van het behalen van vooraf afgesproken duurzaamheidsdoelen. De opbrengst kan voor algemene bedrijfsdoeleinden worden gebruikt. ICMA legt dat onderscheid vast in de Sustainability-Linked Bond Principles.

Een eigen controle begint daarom met de uitgiftedocumentatie: staat er een bestedingsverplichting, een prestatieafspraak of een combinatie? Het algemene woord ‘duurzaam’ beantwoordt die vraag niet.

Besteding en rapportage controleren

De groene belofte wordt controleerbaar wanneer de uitgever laat zien waar het geld naartoe gaat en hoe daarover wordt gerapporteerd. De ICMA-principes richten zich op transparantie rond besteding en milieueffecten.

De volgende leeswijzer is onze praktische uitwerking van de vier kernonderdelen van de Green Bond Principles.

Een allocatierapport laat zien waaraan geld is toegewezen. Een impactrapport behandelt de milieueffecten. Onze redactionele controlevraag is of een genoemd effect al is gemeten of nog is berekend op basis van aannames. Vergelijk bovendien de verslagperiode met de uitgiftedatum; een oud rapport kan een nieuwe uitgifte niet zonder verdere toelichting onderbouwen.

Zoek een eventuele externe beoordeling en lees wat precies is beoordeeld. ICMA beschrijft waarom de reikwijdte en methode van externe reviews zichtbaar moeten zijn. Onze afweging daarbij: een beoordeling van projectselectie is iets anders dan de zekerheid dat alle beloofde milieueffecten later worden bereikt.

ICMA-principes en de Europese standaard

De ICMA-principes zijn vrijwillige procesrichtlijnen; de Europese Green Bond Standard is een afzonderlijke vrijwillige standaard binnen een EU-regelgevingskader. De Europese Commissie beschrijft dat de EU-standaard steunt op de criteria van de EU-taxonomie en voorziet in transparantie en toezicht op externe beoordelaars door ESMA. Zie de officiële toelichting van de Commissie.

Dat de standaard vrijwillig is, betekent dat een uitgever niet voor iedere als groen aangeboden obligatie dat kader gebruikt. Wie naar de Europese standaard verwijst, moet daarom in de concrete documentatie aantonen welk product eronder wordt uitgegeven. Vermelding van een Europees milieudoel alleen bewijst dat niet.

De beoordeling van groene criteria vervangt geen kredietonderzoek. Onze afweging is om het dossier in twee delen te lezen: één voor milieubesteding en controle, één voor betaling, looptijd en verhandelbaarheid. Een sterk dossier aan de ene kant maakt een zwak dossier aan de andere kant niet onbelangrijk.

Groene obligaties kopen: welke stukken vergelijken?

Bij groene obligaties kopen horen zowel de financiële voorwaarden als de duurzaamheidsdocumenten in de vergelijking. Een eigen productdossier omvat de obligatiecode (ISIN), uitgever, valuta, nominale waarde, looptijd, coupon, aankoopprijs, kosten, bestedingskader en beschikbare rapportages.

De coupon alleen is geen totaalrendement. Aankoopprijs, kosten, koersverandering en eventuele wisselkoersbewegingen tellen mee; Wikifin licht die rendementsfactoren toe. Vergelijk obligaties daarom op dezelfde basis en met een benoemde periode.

Groene staatsobligaties en bedrijfsobligaties

Groene staatsobligaties hebben een overheid als uitgever; bij groene bedrijfsobligaties is dat een onderneming. Nederland publiceert bijvoorbeeld een groen raamwerk, externe beoordelingen en rapportages op de DSTA-pagina over groene obligaties. Die documenten maken het een bruikbaar voorbeeld van openbaar beschikbare informatie, geen aankoopaanbeveling.

De bredere financiële verschillen worden behandeld bij Nederlandse staatsobligaties en bedrijfsobligaties. Een fonds met groene obligaties vraagt daarnaast onderzoek naar zijn selectiebeleid: beoordeel welke leningen het werkelijk aanhoudt en welke kosten het daarvoor rekent.

Voordelen en risico's

Mogelijke voordelen

Een groene obligatie kan de bestemming van financiering duidelijker verbinden aan milieudoelen. Gepubliceerde bestedings- en impactinformatie kan helpen om die bestemming te volgen. Dat is het transparantiedoel dat ICMA beschrijft; het is geen belofte van extra financieel rendement.

Risico's: greenwashing en financieel verlies

Greenwashing betekent hier dat de groene voorstelling sterker is dan wat de onderbouwing rechtvaardigt. De Europese Commissie noemt bestrijding ervan als doel van de standaard. Onduidelijke criteria, ontbrekende rapportages of uitsluitend gunstige prognoses verdienen nader onderzoek.

Financieel blijven wanbetaling, koersverlies door rentebewegingen, inflatie en beperkte verhandelbaarheid mogelijk. Investor.gov beschrijft die obligatierisico’s. Ook een aantoonbaar groen project kan samengaan met een verliesgevende obligatiebelegging. ‘Groen’ is geen rendements- of veiligheidsgarantie.

Voorbeeld

Een groene bestemming voorkomt niet dat een obligatie bij tussentijdse verkoop verlies oplevert. Deze eigen fictieve berekening gaat over een gewone obligatie in euro die na één jaar, vóór de eindvervaldag, wordt verkocht. Alle percentages zijn rekenaannames, geen actuele rentetarieven.

De nominale waarde en aankoopprijs zijn beide €1.000. De aangenomen jaarlijkse coupon is 3%, dus €30 bruto. Er zijn €5 aankoopkosten en €5 verkoopkosten; andere kosten worden in het model op nul gezet. De totale begininleg is €1.005.

In scenario A is de verkoopprijs na één jaar €1.000. Na ontvangst van de coupon en aftrek van de verkoopkosten resteert €1.000 + €30 − €5 = €1.025. Het resultaat is (1.025 / 1.005 − 1) × 100, afgerond 2,0% over één jaar, na de genoemde kosten maar vóór belastingen. Bij fictieve inflatie van 2% is het koopkrachtresultaat (1.025 / (1.005 × 1,02) − 1) × 100, afgerond −0,01%.

In scenario B is de verkoopprijs na hetzelfde jaar gedaald naar €900 en wordt de coupon nog volledig betaald. Er resteert €900 + €30 − €5 = €925. Het nominale verlies is €80, of 8,0% van de begininleg, na kosten en vóór belastingen. Bij dezelfde inflatie is het reële verlies afgerond 9,8%. Bij betalingsproblemen kan ook de coupon uitblijven en kan het verlies groter zijn.

De voorbeelden zijn geen rendement tot eindvervaldag en geen volledig fiscaal nettorendement. Er wordt geen belastingvoordeel aan het groene label toegeschreven. Bekijk voor de plaats van deze producten het overzicht obligaties en alternatieve beleggingen.