Hoeveel obligaties in je portefeuille: de juiste verhouding

Obligaties in je portefeuille in het kort

• Het passende aandeel obligaties hangt samen met doel, beleggingshorizon en het vermogen om verlies te dragen.
• Een 60/40-portefeuille betekent doorgaans 60% aandelen en 40% obligaties; het is een concept, geen universeel voorschrift.
• De samenstelling van het obligatiedeel is minstens zo relevant als het percentage.
• Rentegevoeligheid, kredietkwaliteit, valuta en spreiding bepalen mede of de portefeuille defensief werkt.
• Herbalanceren onderhoudt een gekozen verdeling, maar voorkomt geen verlies.

De SEC legt de relatie tussen verdeling, horizon en risicotolerantie uit. Deze pagina behandelt algemene afwegingen en fictieve berekeningen; zij bevat geen persoonlijk beleggingsadvies.

Hoeveel obligaties in je portefeuille is passend?

Er bestaat geen obligatiepercentage dat voor iedere portefeuille passend is. De verdeling tussen aandelen, obligaties en liquide middelen hangt af van het doel, de tijd tot dat doel en de bereidheid én financiële ruimte om verlies te dragen. Dat is ook het uitgangspunt van de uitleg over vermogensverdeling van Investor.gov.

De vraag naar een percentage kan daarom pas na de vraag naar de functie van het geld komen. Gaat het om een toekomstige uitgave met een vaste datum, om regelmatig inkomen of om vermogensgroei zonder geplande opname? Twee portefeuilles van dezelfde omvang kunnen voor die doelen verschillende eisen hebben.

Een eigen redactioneel hulpmiddel is om vóór een verdeling vier zaken te beschrijven: het doelbedrag, de vroegste opnamedatum, welke verliezen financieel opgevangen kunnen worden en welke fluctuaties emotioneel hanteerbaar zijn. Deze beschrijving levert geen automatisch koopadvies op, maar maakt zichtbaar welke aannames achter een verhouding zitten.

Voor het productmechanisme zelf is er beleggen in obligaties. De verschillen met aandelen worden uitgebreider behandeld in obligaties of aandelen.

Wat betekent de 60/40-portefeuille?

Een 60/40-portefeuille bestaat in de gebruikelijke betekenis voor 60% uit aandelen en voor 40% uit obligaties. Vanguard gebruikt die definitie in zijn uitleg over het concept. Het is een bekende vuistregel om een gemengde portefeuille te bespreken, geen persoonlijk allocatieadvies.

De algemene gedachte is dat aandelen groeimogelijkheden bieden en obligaties de totale schommelingen kunnen temperen. De SEC beschrijft de afweging tussen de doorgaans lagere beweeglijkheid van obligaties en hun beperktere groeipotentieel, met de kanttekening dat risicovolle obligatiecategorieën daarvan kunnen afwijken.

De cijfers 60 en 40 vertellen nog niet welke landen, bedrijven, looptijden of valuta in de portefeuille zitten. Ze zeggen ook niet of het model periodiek wordt teruggebracht naar de oorspronkelijke verdeling. Een vergelijking van portefeuilles die alleen naar het etiket kijkt, mist daardoor wezenlijke informatie.

Onze redactionele afweging: gebruik 60/40 als een vertrekpunt voor uitleg en scenarioanalyse. Behandel het niet als bewijs dat iemand van een bepaalde leeftijd precies die verhouding nodig heeft. Een slogan kan de verschillende doelen en verplichtingen van een huishouden niet samenvatten.

Welke obligaties maken een portefeuille defensief?

Een defensieve beleggingsportefeuille wordt mede bepaald door wat binnen het obligatiedeel zit. Kortlopende leningen, langlopende leningen en obligaties van zwakke debiteuren dragen verschillende risico’s. De SEC beschrijft die verschillen bij obligatiefondsen.

Looptijd en rentegevoeligheid

Rentegevoeligheid beschrijft hoe sterk de marktwaarde reageert op een verandering van de marktrente. Bij een rentestijging dalen bestaande obligatiekoersen doorgaans; fondsen met langere looptijden zijn daar gewoonlijk gevoeliger voor. Ook een fonds met staatsobligaties kan daardoor verlies maken. Zie de uitleg over renterisico van Investor.gov.

Duration is een gebruikte maat voor rentegevoeligheid, zoals FINRA uitlegt. Het is daarom nuttig die maat naast het obligatiepercentage te lezen. Een groot obligatiegewicht betekent op zichzelf niet dat de portefeuille op korte termijn stabiel blijft.

Kredietkwaliteit en valuta

Kredietkwaliteit gaat over de mogelijkheid van de uitgever om rente en hoofdsom te betalen. Een rating is daarbij een hulpmiddel en kan wijzigen of achterlopen; Wikifin waarschuwt om ratings niet blind te vertrouwen. Een hoge beloofde rente vraagt dus onderzoek naar het bijbehorende risico.

Daarnaast kan een obligatie in vreemde valuta voor een eurobelegger meer of minder opleveren door de wisselkoers. Wikifin behandelt dat valutarisico. Een eigen controlevraag bij een fonds is daarom: welke valuta hebben de onderliggende beleggingen en welke afspraken gelden voor eventuele afdekking van het valutarisico?

De tabel is een eigen leeswijzer, geen ranglijst of automatisch risicomodel.

Losse obligaties, een fonds en een uitgavendoel

Een losse obligatie en een obligatiefonds koppelen geld op een verschillende manier aan toekomstige betalingen. Een fonds houdt een portefeuille leningen aan en kan die samenstelling wijzigen. De SEC beschrijft de kenmerken en risico’s van obligatiefondsen. De einddatum van één onderliggende lening is niet automatisch de datum waarop de fondsbelegger zijn oorspronkelijke inleg terugkrijgt.

Bij een afzonderlijke obligatie kunnen contractuele coupons en terugbetaling worden afgezet tegen een uitgavendoel, onder de voorwaarde dat de uitgever betaalt. Een tussentijdse verkoopprijs blijft afhankelijk van de markt; Wikifin legt uit wat het rendement beïnvloedt.

Een eigen vergelijking begint dus met twee vragen: wanneer zijn betalingen contractueel voorzien, en welke verkoop is nodig om het gewenste geld op tijd beschikbaar te krijgen? Wie daarvoor een fondsdeel of een obligatie moet verkopen, heeft naast het betalingsrisico ook een onzekere verkoopopbrengst in de planning.

De uitvoering en documenten komen aan bod bij obligaties kopen. Kosten van transacties en de effectenrekening horen eveneens in de afweging; Wikifin geeft daarvoor een kostenoverzicht.

Herbalanceren houdt de gekozen verhouding bij

Herbalanceren betekent de portefeuille terugbrengen naar een eerder gekozen verdeling nadat koersbewegingen de gewichten hebben veranderd. Dat kan via aan- en verkopen of door nieuwe inleg anders te verdelen. De SEC licht beide werkwijzen toe.

Een eigen fictief rekenvoorbeeld, vóór kosten, belastingen en inflatie, verduidelijkt de mechaniek. Een portefeuille start met €6.000 aandelen en €4.000 obligaties. Na één jaar, zonder stortingen of opnames, zijn de aandelen €6.600 en de obligaties €3.800 waard. De totale waarde is €10.400. Het aandelengewicht is 6.600 / 10.400 × 100 = 63,5%, afgerond.

Teruggaan naar het oorspronkelijke rekenmodel van 60/40 zou betekenen: 60% × €10.400 = €6.240 aandelen en €4.160 obligaties. In dit kostenloze voorbeeld wordt dus €360 van aandelen naar obligaties verplaatst. De berekening toont alleen hoe een gewicht wordt hersteld, geen aanbeveling voor een echte portefeuille. In werkelijkheid moeten transactiekosten en mogelijke fiscale gevolgen worden meegenomen.

Een moment of afwijkingsgrens voor evaluatie kan vooraf in een beleid worden vastgelegd. De functie daarvan is de verdeling consequent onderhouden; herbalanceren maakt een ongeschikte oorspronkelijke verhouding niet alsnog passend en garandeert geen winst.

Voordelen en risico's

Mogelijke voordelen

Obligaties kunnen een andere rol spelen dan aandelen, bijvoorbeeld door contractuele rentebetalingen en een andere reactie op marktontwikkelingen. Spreiding over en binnen beleggingscategorieën kan risico verminderen. De SEC onderstreept dat spreiding breed moet worden beoordeeld.

Risico's: ook een gemengde portefeuille kan dalen

Obligaties zijn geen automatische bescherming tegen iedere aandelenval. Rente- en kredietrisico kunnen het obligatiedeel aantasten terwijl ook aandelen dalen. Een fonds is evenmin verzekerd tegen koersverlies doordat het veel leningen bevat; de SEC waarschuwt expliciet voor verliezen in obligatiefondsen.

Een verdere afweging is het doel van de portefeuille. Een kleinere tussentijdse schommeling kan prettig zijn, maar is niet hetzelfde als voldoende koopkracht op de einddatum. Meer obligaties is daarom geen zelfstandig kwaliteitskenmerk. In de onderstaande fictieve scenario’s worden kosten en inflatie apart zichtbaar gemaakt.

Voorbeeld

Onderstaande eigen fictieve scenarioanalyse vergelijkt twee mogelijke uitkomsten van dezelfde 60/40-verdeling. Het zijn geen historische rendementen, voorspellingen of persoonlijke aanbevelingen. De startwaarde is €10.000, de periode precies één jaar en alle resultaten zijn in euro.

De aandelen- en obligatierendementen zijn aangenomen totaalrendementen inclusief herbelegde uitkeringen, vóór kosten en belastingen. Er is gedurende het jaar geen herbalancering, storting of opname. Aan het einde wordt €30 totale kosten afgetrokken, gelijk aan 0,3% van de beginwaarde.

De formule vóór kosten is 0,60 × aandelenrendement + 0,40 × obligatierendement. In het gunstige geval is dat 0,60 × 10% + 0,40 × 2% = 6,8%. Na €30 kosten resteert €650 winst, of 6,5% over één jaar, vóór belastingen. Met een fictieve inflatie van 2% is het reële resultaat (1,065 / 1,02 − 1) × 100 = 4,4%, afgerond.

In het verliesgeval is het resultaat vóór kosten 0,60 × −20% + 0,40 × −8% = −15,2%. Na kosten resteert €1.550 verlies, of 15,5% over één jaar, vóór belastingen. Met dezelfde aangenomen inflatie is het koopkrachtverlies (0,845 / 1,02 − 1) × 100, afgerond 17,2%.

Het voorbeeld maakt twee punten zichtbaar: obligaties hoeven niet te stijgen als aandelen dalen, en een positieve bruto-opbrengst verschilt van het resultaat na kosten en inflatie. Persoonlijke belastingen zijn niet doorgerekend; de uitkomsten zijn dus geen volledig fiscaal nettorendement voor België of Nederland.

Ga terug naar obligaties en alternatieve beleggingen voor het overzicht. De bron van Vanguard dient uitsluitend om het 60/40-concept te verduidelijken, niet om een fonds of verdeling aan te bevelen.