Hoeveel aandelen heb je nodig voor een goede spreiding?

Waarom spreiding telt bij aandelen

Spreiding telt omdat ze het risico verlaagt dat één bedrijf of sector je hele portefeuille meesleurt. Elk individueel aandeel draagt twee soorten risico: het marktrisico (de hele beurs kan dalen) en het bedrijfsspecifieke risico (dit ene bedrijf krijgt een winstwaarschuwing, een schandaal of een faillissement). Dat tweede risico is precies wat je met spreiding grotendeels kunt wegwerken.

Zet je al je geld in één aandeel, dan hangt je resultaat volledig af van dat ene bedrijf. Verdeel je hetzelfde bedrag over meerdere, verschillende bedrijven, dan weegt een misser bij één bedrijf minder zwaar en kunnen winnaars die verliezer compenseren. Je ruilt de kans op een extreem hoog rendement uit één aandeel in voor een stabieler, voorspelbaarder verloop. Voor wie op lange termijn belegt is dat meestal een verstandige ruil. Meer achtergrond vind je in onze uitleg over beleggingen spreiden.

Hoeveel aandelen heb je nodig voor goede diversificatie?

Er is geen hard getal dat als wet geldt, maar veelgenoemde richtlijnen liggen rond de 15 tot 30 verschillende aandelen om het bedrijfsspecifieke risico grotendeels weg te nemen. Het idee erachter: de eerste tientallen aandelen verlagen je risico sterk, daarna neemt het effect snel af. Belangrijk is dat dit een vuistregel is en geen exacte grens — het precieze getal hangt af van hoe verschillend de aandelen zijn en hoe zwaar elk weegt.

Onderschat vooral het onderzoek dat erbij komt kijken. Elk aandeel dat je zelf kiest, wil je idealiter kunnen volgen: de resultaten, de sector, de concurrentie, het nieuws. Wie 25 losse aandelen aanhoudt, neemt in feite 25 kleine analysetaken op zich. Kies daarom liever een aantal dat je écht kunt bijhouden dan een groot aantal dat je niet meer overziet. Het aantal is dus geen doel op zich, maar een gevolg van hoeveel spreiding je wilt en hoeveel tijd je erin wilt steken. Hoe je bedrijven zelf beoordeelt, lees je bij fundamentele analyse van aandelen.

Spreid over sectoren en regio's, niet alleen in aantal

Twintig aandelen betekenen niets als ze allemaal uit dezelfde hoek komen. Twintig Belgische bankaandelen, of twintig Amerikaanse techbedrijven, dalen bij tegenwind vrijwel samen — dan heb je in de praktijk nauwelijks gespreid. Echte diversificatie ontstaat pas als je beleggingen niet allemaal tegelijk dezelfde kant op bewegen.

Kijk daarom naar drie assen:

• Sectoren: verdeel over bijvoorbeeld technologie, gezondheidszorg, financiën, energie en consumentengoederen. Cyclische en defensieve sectoren reageren anders op de economie — zie sectoren op de beurs.
• Regio's en landen: een portefeuille met alleen thuisaandelen (de home bias) is kwetsbaar voor één economie. Wereldwijd spreiden vlakt dat af.
• Bedrijfsgrootte: grote, stabiele bedrijven bewegen anders dan kleinere, sneller groeiende namen.

Een klein maar concreet voorbeeld: stel dat je 10.000 euro verdeelt over 20 aandelen. Zitten die allemaal in de techsector, dan is een techcorrectie van 30% direct een klap van zo'n 3.000 euro op de hele portefeuille. Zitten ze verspreid over vijf sectoren en meerdere regio's, dan raakt diezelfde techcorrectie maar een deel van je geld en vangen andere delen de klap deels op. Hetzelfde aantal aandelen, een heel ander risicoprofiel.

Overdiversificatie: wanneer meer aandelen niets meer toevoegt

Vanaf een bepaald aantal voegt elk extra aandeel bijna geen spreiding meer toe, terwijl het je portefeuille wél complexer en bewerkelijker maakt. Dat verschijnsel heet overdiversificatie (soms spottend diworsification genoemd). Je verlaagt het bedrijfsspecifieke risico dan nauwelijks nog, maar je krijgt er wel meer transactiekosten, meer administratie en meer opvolgwerk voor terug.

Er speelt ook een subtieler nadeel: hoe meer losse aandelen je toevoegt, hoe meer je resultaat gaat lijken op dat van de brede markt — maar dan tegen hogere kosten en met meer moeite dan een indexproduct. Op dat punt is een brede ETF meestal de logischere keuze dan nóg een aandeel erbij. Meer is dus niet automatisch beter; voorbij de eerste tientallen goed gekozen, verschillende aandelen loont extra spreiding steeds minder.

Een ETF als eenvoudige route naar brede spreiding

Wil je in één keer breed gespreid zitten, dan is een brede ETF vaak de eenvoudigste route. Een wereldwijde ETF, zoals er één op de MSCI World-index bestaat, volgt honderden tot ruim duizend bedrijven uit meerdere landen en sectoren tegelijk. Met één aankoop bereik je zo een spreiding waar je met losse aandelen veel tijd, geld en opvolging in zou steken. Volgens Wikifin (FSMA) zijn spreiding en kostenbewustzijn twee van de belangrijkste principes voor de particuliere belegger — en een indexfonds of ETF speelt precies daarop in.

Veel beleggers gebruiken daarom een brede ETF als kern van hun portefeuille en beleggen hooguit een klein deel in enkele losse aandelen die ze goed kennen (een core-satellite-aanpak). Zo combineer je de brede basis van een ETF met de ruimte om zelf een paar overtuigingen te spelen, zonder dat je tientallen aandelen hoeft te volgen. Wat een ETF precies is en hoe hij werkt, lees je in wat is een ETF.

Stap voor stap je aandelenportefeuille opbouwen

Het aantal aandelen is geen startpunt, maar een uitkomst van hoe je je aandelenportefeuille opbouwen wilt. Begin daarom niet bij "hoeveel aandelen", maar bij een paar keuzes die de rest bepalen. Vraag jezelf eerst af hoeveel tijd je wilt steken in het volgen van bedrijven, hoeveel risico bij je risicoprofiel past en of je een brede basis of juist een handvol overtuigingen wilt.

Een gestructureerde manier om een aandelenportefeuille op te bouwen ziet er vaak zo uit:

• Leg eerst een brede basis. Veel beleggers starten met een brede ETF als kern en breiden pas daarna uit met losse aandelen. Zo ben je vanaf de eerste aankoop al gespreid.
• Kies je aantal bewust. Wil je zelf aandelen selecteren, mik dan op een aantal dat je kunt volgen — vaak ergens tussen de 15 en 30 verschillende namen — in plaats van zoveel mogelijk.
• Spreid over sectoren en regio's. Verdeel je posities over meerdere sectoren, landen en bedrijfsgroottes, zodat ze niet allemaal tegelijk dezelfde kant op bewegen.
• Bouw geleidelijk op. Je hoeft je portefeuille niet in één dag compleet te maken; gespreid instappen over de tijd verlaagt de kans dat je alles op één koersmoment koopt.

Op die manier groeit je portefeuille stap voor stap mee met je kennis en je inleg, en blijft het aantal aandelen ondergeschikt aan echte spreiding en lage kosten.

Herbalanceren: je spreiding op peil houden

Herbalanceren betekent dat je je portefeuille af en toe terugbrengt naar je gewenste verdeling, omdat spreiding vanzelf scheefgroeit. Aandelen die hard stijgen, gaan een steeds groter deel van je portefeuille uitmaken; wat achterblijft, krimpt relatief. Zonder ingrijpen kan een portefeuille die je breed opzette na een paar jaar tóch zwaar leunen op één winnaar of één sector — precies het risico dat je wilde vermijden.

In de praktijk kijk je bijvoorbeeld één of twee keer per jaar of de verdeling nog past bij je risicoprofiel, en stuur je bij door bij te kopen of (deels) te verkopen. Let daarbij op transactiekosten en, afhankelijk van je land, op belasting bij verkoop. Herbalanceren is geen manier om de markt te timen, maar een discipline om je oorspronkelijke spreiding en risiconiveau vast te houden.

Waar je op moet letten

Ook een breed gespreide portefeuille daalt mee in een algemene marktdaling: spreiding vermindert het bedrijfsspecifieke risico, maar niet het marktrisico. Focus daarom op echte spreiding en lage kosten in plaats van op een magisch aantal aandelen. Veelgemaakte valkuilen zijn: veel aandelen aanhouden die eigenlijk hetzelfde risico dragen, alleen in eigen land beleggen, en zoveel losse namen kopen dat je ze niet meer kunt volgen. Kies een aantal dat je overziet, spreid het over sectoren en regio's, en overweeg een brede ETF als eenvoudige basis. Dit is algemene educatie en geen persoonlijk beleggingsadvies.