Beleggingen spreiden: diversificatie en herbalanceren uitgelegd

Waarom is spreiden zo belangrijk?

Spreiden is belangrijk omdat je resultaat er dan niet van afhangt of één bedrijf, sector of land het goed doet. Als je al je geld in één aandeel stopt en dat bedrijf gaat failliet, ben je je inleg kwijt. Verdeel je datzelfde bedrag over honderden bedrijven, dan weegt één faillissement nauwelijks door.

Diversificatie geldt als de dichtstbijzijnde vorm van een gratis lunch bij beleggen: door beleggingen te combineren die niet allemaal op hetzelfde moment stijgen of dalen, wordt je totale portefeuille stabieler dan de losse delen. Je geeft de kans op een extreme uitschieter naar boven op, in ruil voor veel minder kans op een grote klap. Voor de meeste particuliere beleggers is dat een gunstige ruil, omdat een diepe daling psychologisch zwaar weegt en je kan verleiden om op het slechtste moment te verkopen. Meer over die valkuilen lees je bij veilig beleggen.

Waarover spreid je precies?

Je spreidt over vier assen tegelijk, plus over de tijd. Elke as vangt een ander type risico op:

• Bedrijven: niet één aandeel, maar tientallen tot honderden. Zo raakt een winstwaarschuwing of fraude bij één bedrijf je maar beperkt. Hoeveel losse aandelen je daarvoor nodig hebt, lees je bij hoeveel aandelen je nodig hebt voor een goede spreiding.
• Sectoren: technologie, gezondheidszorg, financiële sector, industrie, energie, enzovoort. Sectoren pieken en dalen op verschillende momenten in de conjunctuur, dus door te mengen vlak je die schommelingen af.
• Regio's: Europa, Noord-Amerika, opkomende markten en de rest van de wereld. Zo hangt je portefeuille niet vast aan de economie of munt van één land.
• Beleggingscategorieën (assetallocatie): de verdeling tussen aandelen, obligaties en alternatieven en cash. Dit is de belangrijkste keuze, want ze bepaalt het grootste deel van hoe hard je portefeuille beweegt. Stem die verdeling af op je risicoprofiel.
• Tijd (spreiden in de tijd): door periodiek een vast bedrag in te leggen in plaats van alles ineens, koop je zowel op hoge als op lage koersen en verklein je de kans dat je net op de top instapt. Deze aanpak heet dollar cost averaging.

Hoe geeft één ETF je meteen spreiding?

Eén breed gespreide indexfonds of ETF geeft je in één aankoop al spreiding over honderden tot duizenden bedrijven. Een wereldwijde ETF, zoals er één op de MSCI World- of FTSE All-World-index bestaat, bundelt aandelen uit tientallen landen en alle grote sectoren in één beursgenoteerd mandje. Je koopt dus niet losse aandelen die je zelf moet uitkiezen en opvolgen, maar de hele markt in één keer.

Dat maakt spreiding haalbaar met een klein bedrag: waar je met losse aandelen honderden transacties nodig zou hebben, koop je met één ETF-order al een gespreide basis. Let wel op de kosten en de exacte samenstelling, want niet elke ETF spreidt even breed. Hoe dat werkt lees je in de gids over beleggen in ETF's en in de uitleg over wat een ETF precies is.

Wat betekent correlatie, eenvoudig gezegd?

Correlatie is de mate waarin twee beleggingen samen bewegen. Bewegen ze altijd samen omhoog en omlaag, dan spreek je van een hoge (positieve) correlatie; bewegen ze onafhankelijk of tegengesteld, dan is de correlatie laag of negatief. Voor spreiding zoek je juist beleggingen met een lage onderlinge correlatie, want dan vangen ze elkaars slechte periodes deels op.

Een klassiek voorbeeld is de combinatie van aandelen en obligaties: in veel periodes doen obligaties het net wat beter wanneer aandelen dalen, waardoor de mix rustiger beweegt dan aandelen alleen. Belangrijk om te weten: correlaties zijn geen natuurwet. In een brede paniek, zoals een zware beurscrash, kunnen ook normaal ongecorreleerde beleggingen tegelijk dalen. Spreiding dempt je risico dus, maar biedt geen garantie.

Kun je ook té veel spreiden?

Ja, overdiversificatie bestaat: op een bepaald punt voeg je zoveel beleggingen toe dat elke extra positie je risico nauwelijks nog verlaagt, terwijl je wel meer kosten en complexiteit binnenhaalt. Onderzoek en praktijk laten zien dat het grootste deel van het spreidingsvoordeel al bereikt is met een paar honderd goed verdeelde aandelen; een brede wereldwijde ETF zit daar ruim boven.

In de praktijk zie je overdiversificatie vooral bij wie meerdere fondsen of ETF's koopt die grotendeels dezelfde aandelen bevatten. Je denkt dan extra te spreiden, maar je koopt in werkelijkheid drie keer hetzelfde. Kijk daarom naar wat er ín je producten zit, niet naar het aantal potjes. Twee of drie elkaar aanvullende, breed gespreide bouwstenen zijn meestal genoeg.

Voorbeeld: van één aandeel naar een gespreide portefeuille

Stel dat je 10.000 euro belegt. Zet je dat volledig in één aandeel en zakt dat bedrijf met 50%, dan verlies je 5.000 euro; gaat het failliet, dan ben je alles kwijt. Spreid je dezelfde 10.000 euro via een wereldwijde ETF over pakweg 1.500 bedrijven, dan is de impact van één faillissement verwaarloosbaar: gemiddeld zit er dan minder dan 7 euro per bedrijf in.

Een eenvoudige gespreide opzet kan er zo uitzien:

De juiste verdeling hangt af van je horizon en je risicoprofiel; bovenstaande cijfers zijn een illustratie, geen advies. Wil je dieper op de samenstelling ingaan, bekijk dan de opties bij obligaties en alternatieven.

Herbalanceren: je verdeling in balans houden

Herbalanceren, in het Engels ook wel rebalancing genoemd, is het periodiek terugbrengen van je portefeuille naar je gekozen verdeling. Doordat sommige beleggingen harder groeien dan andere, verschuift je mix vanzelf: als aandelen sterk stijgen, wordt hun aandeel groter dan gepland en neem je ongemerkt meer risico dan je wilde.

Bij herbalanceren verkoop je een stuk van wat te zwaar is geworden en koop je bij van wat achterbleef, zodat je weer op je doelverdeling uitkomt. De meeste beleggers doen dit één keer per jaar of zodra een categorie meer dan een vooraf bepaalde marge (bijvoorbeeld 5 procentpunt) afwijkt. Let op transactiekosten en fiscaliteit: in België betaal je beurstaks bij elke transactie, en in Nederland telt je vermogen mee in box 3. Herbalanceer daarom niet te vaak, en stuur waar mogelijk bij met nieuwe inleg in plaats van te verkopen. (bron: Wikifin (FSMA))

Wat is rebalancing precies?

Rebalancing is dus simpelweg het Engelse woord voor herbalanceren; je komt beide termen door elkaar tegen bij brokers en beleggingsplatformen. De gedachte is telkens dezelfde: je stuurt je portefeuille terug naar je oorspronkelijke assetallocatie zodra die door koersbewegingen te ver is afgedreven. Zo blijft je risico in lijn met je risicoprofiel en laat je je verdeling niet stiekem meeschuiven met de markt.

Waar moet je op letten?

Spreiding verlaagt je risico, maar neemt het niet weg: in een brede marktdaling bewegen bijna alle beleggingen samen omlaag. Vermijd schijnspreiding (meerdere producten met dezelfde inhoud), kijk kritisch naar de kosten van elk product en herbalanceer bewust in plaats van impulsief. Zolang je belegt met geld dat je een lange tijd kunt missen en je vasthoudt aan een plan dat bij je risicoprofiel past, is brede spreiding een van de betrouwbaarste manieren om rustiger te beleggen. Meer basis vind je in de overzichtsgids beleggen.