Tak21 en tak23: hoe worden ze belast?

Welke belasting hoort bij welk onderdeel?

Je moet stortingen, opbrengsten en uitkeringen afzonderlijk beoordelen. Tak 21 biedt een contractuele garantie; bij tak 23 volgt de waarde de onderliggende beleggingen, behoudens specifieke garanties. Het etiket tak 21 of tak 23 bepaalt niet zelfstandig het volledige belastingregime. Wikifin: vergelijking tak 21 en tak 23.

Onderdeel	Gewone tak 21	Gewone tak 23
Premiestorting	Doorgaans 2% premietaks	Doorgaans 2% premietaks
Klassieke roerende voorheffing	Kan spelen; afzonderlijke voorwaarden voor vrijstelling	In beginsel niet bij een contract zonder gegarandeerd rendement; garanties vragen extra controle
Nieuwe meerwaardebelasting	Mogelijk bij belastbare uitkering bij leven, voor zover geen andere regeling voorgaat	Mogelijk bij belastbare uitkering bij leven
Pensioensparen of langetermijnsparen	Eigen fiscaal stelsel wanneer het contract kwalificeert	Eigen fiscaal stelsel wanneer het contract kwalificeert

Voor premietaks en kosten: Wikifin tak 21 en Wikifin tak 23. Voor de samenhang met meerwaarden: FOD: circulaire 2026/C/74, randnummers 105–108.

Welke premietaks geldt in 2026?

Voor de hier beschreven gewone particuliere levensverzekeringen bedraagt de premietaks 2%. De verhoging van het algemene tarief op verzekeringsverrichtingen van 9,25% naar 9,60% vanaf 1 juli 2026 heeft dat bijzondere 2%-tarief niet gewijzigd. De FOD bevestigt expliciet dat de andere tarieven ongewijzigd blijven. FOD: DivTax, bericht 1 juli 2026.

Wikifin noemt voor fiscaal pensioensparen een uitzondering op de premietaks. Verwar die uitzondering niet met alle levensverzekeringen die je zelf als pensioenpot beschouwt. Wat zijn de kosten van een tak 21-spaarverzekering?.

Eigen fictief instapvoorbeeld in 2026: een gewone polis ontvangt € 2.500. Bij de door Wikifin beschreven berekening is de premietaks € 2.500 × 2% = € 50 en resteert € 2.450 vóór instapkosten. Veronderstel vervolgens contractuele instapkosten van 1% van die nettopremie: € 24,50. Er wordt € 2.425,50 belegd. De 1% is een rekenaanname, geen markttarief. Er is nog geen rendement; inflatie, doorlopende kosten en latere belastingen zijn niet berekend.

Wanneer geldt roerende voorheffing bij tak 21?

Bij een gewone niet-fiscale tak 21 kan bij een vroegtijdige uitkering 30% roerende voorheffing verschuldigd zijn. Wikifin beschrijft daarbij een fictief rendement van 4,75%, waardoor de fiscale berekening niet simpelweg het werkelijk verdiende rendement volgt. Vraag voor een afkoop een uitsplitsing van belasting en kosten op. Wikifin: kosten en vroegtijdige afkoop.

Voor de vrijstellingsvoorwaarden volgen we de actuele FOD-circulaire 2026/C/74, randnummer 108:

• Looptijdroute: het contract is voor meer dan acht jaar gesloten én kapitaal of afkoopwaarde wordt daadwerkelijk meer dan acht jaar na de contractsluiting betaald.
• Afzonderlijke dekkingsroute: de verzekeringnemer heeft uitsluitend zichzelf verzekerd, de voordelen bij leven zijn voor hemzelf en de uitkering bij overlijden bedraagt minstens 130% van de totale gestorte premies.

Dit zijn afzonderlijke routes; stel een 130%-dekking niet automatisch als extra voorwaarde boven op de eerste route. De precieze contractgegevens blijven bepalend. Vrijstelling van klassieke roerende voorheffing betekent sinds 2026 bovendien niet automatisch vrijstelling van meerwaardebelasting.

Hoe wordt tak 23 belast?

Bij een gewone tak 23 zonder gegarandeerd rendement is in beginsel geen klassieke roerende voorheffing verschuldigd. Een contract met gegarandeerd minimumrendement vraagt een afzonderlijke toets, met name bij een vroege uitkering. Wikifin: fiscale verschillen.

De afwezigheid van klassieke voorheffing is geen belofte van volledige belastingvrijdom. Een afkoop of uitkering bij leven kan vanaf 2026 een realisatie voor de nieuwe meerwaardebelasting zijn. Een wijziging tussen fondsen binnen tak 23 zonder uitkering is volgens de circulaire op dat moment geen realisatie; een uitkering door overlijden evenmin binnen die gelijkstelling. Eventuele erfbelasting is een andere beoordeling. FOD: randnummer 84, onderdeel a.

Wat verandert de meerwaardebelasting vanaf 2026?

Voor de gewone categorie binnen normaal privébeheer geldt in beginsel 10% met een persoonlijke basisvrijstelling van € 10.000 voor inkomstenjaar 2026. De vrijstelling geldt over de betrokken persoonlijke meerwaarden, niet apart voor elke polis. Meerwaardebelasting.

Verzekeringen hebben bijzondere berekeningsregels. Hoofdregel: uitgekeerd kapitaal of afkoopwaarde minus de nog niet verbruikte gestorte premies. Bij een gedeeltelijke afkoop worden de premies proportioneel toegerekend. Voor contracten van vóór 2026 wordt in beginsel de inventarisreserve op 31 december 2025, met de toepasselijke aanpassingen voor latere premies en afkopen, gebruikt. Een onder voorwaarden aantoonbaar hogere historische premiebasis kan bij vereffeningen tot en met 31 december 2030 relevant zijn. FOD: randnummers 177–189.

Fictief voorbeeld, volledige afkoop in 2026: een niet-fiscale polis heeft een bevestigde fiscale basis van € 20.000 en keert € 22.000 uit. Er is geen afzonderlijk belastbaar roerend inkomensdeel. Meerwaarde: € 22.000 − € 20.000 = € 2.000. Als de persoonlijke vrijstelling reeds volledig elders gebruikt is, bedraagt de heffing volgens het gewone tarief € 200. Bij voldoende resterende vrijstelling kan de uiteindelijke belasting lager of nul zijn. Dit voorbeeld gebruikt de fiscale basis als gecontroleerd gegeven; het berekent geen volledige poliswaarde of rendement na alle kosten en inflatie.

Hoe verschillen fiscale en niet-fiscale contracten?

Een kwalificerend contract voor pensioensparen of langetermijnsparen heeft een eigen belastingvermindering en uitkeringsregime. De wettelijke tweede en derde pensioenpijler zijn uitgesloten van het gewone nieuwe meerwaarderegime. Ook voorkomt de wet dat hetzelfde inkomensdeel tegelijk als roerend inkomen en als nieuwe financiële meerwaarde wordt belast. FOD: randnummers 105–106.

Dat is geen algemene vrijstelling voor elke tak 21 of tak 23. Controleer het contractstelsel en lees pensioensparen en belastingvoordeel. De Reynderstaks betreft een andere fiscale beoordeling van bepaalde fondsinkomsten: pas de fondsregels niet blind toe op de verzekeringnemer.

Voordelen en risico's

Een garantie of fiscaal stelsel kan passen bij een langetermijndoel, maar de verzekering kan hoge instap-, beheer- en afkoopkosten hebben. Bij tak 21 kan een financiële correctie bij vroege afkoop oplopen. Bij tak 23 kan het onderliggende fonds dalen, tot mogelijk verlies van de volledige belegging. Wikifin: afkoopkosten en Wat zijn de risico's en opbrengsten van een tak 23-product?.

Vergelijk de werking met belasting op een spaarrekening en raadpleeg het volledige overzicht van belastingen in België.