Hoe werkt bitcoin mining? Crypto minen uitgelegd

Hoe werkt proof-of-work?

Proof-of-work is een systeem waarbij miners met rekenkracht om beurten mogen bewijzen dat ze werk hebben verricht, en zo het netwerk beveiligen. Miners proberen razendsnel een geldige hash te vinden: een uitkomst van een rekensom die onder een bepaalde drempel valt. Er is geen slimme truc om die uitkomst te vinden, alleen heel veel proberen. Wie als eerste een geldige oplossing vindt, mag het volgende blok met transacties toevoegen.

Deze competitie maakt het netwerk moeilijk te manipuleren: om de geschiedenis te vervalsen zou je meer dan de helft van alle rekenkracht ter wereld moeten bezitten (een 51%-aanval), wat astronomisch duur is. De hoeveelheid rekenkracht die miners samen inzetten heet de hashrate. Het netwerk past automatisch de moeilijkheidsgraad aan zodat er gemiddeld ongeveer elke tien minuten één bitcoin-blok bijkomt, hoeveel miners er ook meedoen.

Wat verdient een miner per blok?

Een miner die een blok toevoegt, ontvangt twee dingen: de blokbeloning in nieuwe bitcoins en de transactiekosten van alle transacties in dat blok. De blokbeloning halveert ongeveer elke vier jaar in een gebeurtenis die de halving heet. Sinds de halving van april 2024 is die beloning 3,125 BTC per blok; bij de volgende halving (verwacht rond 2028) daalt ze naar 1,5625 BTC.

Die halvings zijn ingebouwd omdat er maximaal 21 miljoen bitcoins zullen bestaan. Naarmate de blokbeloning kleiner wordt, moeten transactiekosten een steeds groter deel van het minersinkomen dekken. Belangrijk om te beseffen: dat een blok een beloning van enkele bitcoins oplevert, betekent niet dat een individuele thuisminer daar iets van ziet. De kans dat jij in je eentje een blok vindt, is met normale hardware verwaarloosbaar klein.

Proof-of-work versus proof-of-stake

Het kernverschil is dat proof-of-work rekenkracht (en dus energie) inzet om het netwerk te beveiligen, terwijl proof-of-stake vastgezet kapitaal gebruikt. Waar bitcoin op proof-of-work draait, stapte ethereum in 2022 over op proof-of-stake, dat via staking werkt. In plaats van te concurreren met rekenkracht, zetten deelnemers munten vast als onderpand en worden ze willekeurig gekozen om een blok te valideren.

Geen van beide is objectief "beter": proof-of-work wordt geroemd om zijn beproefde robuustheid, proof-of-stake om zijn lage energieverbruik. Ze maken verschillende afwegingen.

Wat kost bitcoin minen? Een rekenvoorbeeld

De grootste kostenpost bij minen is stroom, en die maakt thuis minen in België en Nederland bijna altijd verlieslatend. Een moderne ASIC-miner (gespecialiseerde mining-hardware) verbruikt al snel zo'n 3,5 kW continu. Reken je met een illustratief stroomtarief van 0,30 euro per kWh (dit is een voorbeeld, geen actueel tarief), dan kom je uit op:

• Verbruik per dag: 3,5 kW × 24 uur = 84 kWh
• Kosten per dag: 84 kWh × 0,30 euro = 25,20 euro
• Kosten per maand: ongeveer 756 euro aan alleen stroom

Daar komt de aanschaf van de hardware nog bovenop (vaak enkele duizenden euro's), plus koeling, geluidsoverlast en slijtage. In een mining pool (waarin veel miners hun rekenkracht bundelen en de opbrengst delen) krijg je een klein, evenredig deel van de beloningen, maar of dat de energierekening dekt, hangt volledig af van je stroomprijs, de bitcoinkoers en de totale hashrate. Huishoudelijke stroom in België en Nederland behoort tot de duurdere in Europa, waardoor grote miners zich vestigen waar stroom goedkoop is (bijvoorbeeld bij waterkracht of geothermie). Vandaar dat de illustratie hierboven vooral laat zien waarom thuis minen zelden loont.

Kun je zelf bitcoin minen?

Technisch kun je zelf bitcoin minen, maar in de praktijk is het voor particulieren in België en Nederland vrijwel nooit rendabel. Je concurreert met industriële mijnbedrijven die duizenden machines draaien op stroom die veel goedkoper is dan wat jij thuis betaalt. Solo minen (in je eentje proberen een blok te vinden) is daardoor zo goed als kansloos; meedoen aan een mining pool geeft een kleine, regelmatige opbrengst, maar die weegt zelden op tegen je energiekosten.

Belangrijk zijn ook de fiscale gevolgen, die per land verschillen en van je situatie afhangen:

• Nederland: de bitcoins die je bezit vallen in principe in box 3 (vermogen). Levert het minen echter een structureel inkomen op of gaat het verder dan normaal vermogensbeheer, dan kan de opbrengst als inkomen in box 1 worden belast. Lees hierover staking, mining en crypto daytraden en controleer de actuele regels bij de Belastingdienst.
• België: minen kan afhankelijk van de schaal en frequentie als diverse inkomsten of zelfs als beroepsinkomen worden belast; louter passief bezit valt onder andere regels. Zie crypto belasting in België en de officiële informatie via FOD Financiën.

Wie serieus overweegt te minen, laat de fiscale behandeling vooraf toetsen, want een fout in de aangifte kan duur uitpakken.

Veelgemaakte fouten bij bitcoin mining

De grootste fout is de energiekosten onderschatten en alleen naar de mogelijke opbrengst kijken. Verder zie je vaak deze misvattingen:

• Denken dat één blok je rijk maakt. De blokbeloning van enkele bitcoins gaat naar wie het blok vindt; als thuisminer of poolminer krijg je daar hooguit een fractie van, of niets.
• De hardware-veroudering vergeten. ASIC-miners verouderen snel en verliezen waarde; wat vandaag winst lijkt, kan na een volgende halving of een koersdaling verlieslatend zijn.
• Minen verwarren met crypto kopen. Wil je gewoon blootstelling aan bitcoin, dan is bitcoin kopen via een broker of exchange doorgaans eenvoudiger en goedkoper dan minen.
• De fiscale kant negeren. Zowel in België als Nederland kan minen belastbaar zijn; niet aangeven is geen optie.
• Cloud-mining-contracten vertrouwen. Veel aanbieders die "gegarandeerde winst" beloven, zijn regelrechte oplichting.

Risico's van bitcoin mining

Bitcoin minen combineert de risico's van crypto met hoge, vaste kosten die je maakt vóór je iets verdient. Waar beleggen in crypto al zeer volatiel is, betaal je bij minen bovendien vooraf voor hardware en energie zonder enige garantie op opbrengst.

Let extra op cloud mining en aanbieders die vaste of gegarandeerde winst beloven: dat zijn klassieke kenmerken van crypto scams. Wil je meer weten over de bredere context van deze markt, lees dan wat crypto is voordat je een cent uitgeeft. Dit blijft algemene educatie en geen persoonlijk advies.